Báo chí đã chết? Chào mừng đến kỷ nguyên ‘Bố Già Tin Tức’ của TikTok.
Nếu bạn nghĩ rằng các tòa soạn uy tín như The New York Times hay Wall Street Journal vẫn là nguồn thông tin tối thượng, có lẽ bạn đã không dành đủ thời gian trên TikTok. Ở đó, một cuộc địa chấn trong thói quen tiêu thụ tin tức đang diễn ra, và người dẫn đầu không phải là một nhà báo kỳ cựu, mà là một chàng trai 26 tuổi tóc vàng tên Dylan Page, hay còn được biết đến với biệt danh News Daddy.
Câu chuyện về việc sinh viên đại học tại Mỹ ngày càng tin tưởng News Daddy hơn các nguồn tin chính thống không chỉ là một xu hướng nhất thời. Nó là một tín hiệu đanh thép về sự dịch chuyển kiến tạo trong cách Gen Z tiếp cận thế giới – một sự dịch chuyển mà ngành truyền thông truyền thống dường như vẫn đang loay hoay để bắt kịp.
Sự trỗi dậy của “Đế chế Tin tức” trên nền tảng 60 giây
Dylan Page, với hơn 1.5 tỷ lượt thích, đã xây dựng cả một “đế chế” tin tức từ phòng ngủ của mình. Công thức của anh ta rất đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả: tổng hợp các tin tức nóng hổi, từ chính trị, văn hóa đại chúng đến các sự kiện toàn cầu, và diễn giải chúng trong các video ngắn gọn, tràn đầy năng lượng, với chất giọng “YouTube accent” đặc trưng. Anh ta không cần một tòa soạn đồ sộ hay một đội ngũ phóng viên hiện trường. Nguồn tin của anh đến từ chính các hãng tin truyền thống, mạng xã hội và các influencer khác. Về cơ bản, News Daddy là một người tổng hợp và trình bày lại tin tức, nhưng theo cách mà Gen Z muốn nghe.
Sự hấp dẫn nằm ở tính tức thời, dễ tiêu hóa và cảm giác kết nối cá nhân. Thay vì phải đọc một bài phân tích dài 2.000 từ, người xem chỉ cần lướt và nhận được bản tóm tắt trong 60 giây. Dylan Page không phải là một thực thể vô danh; anh ta là một “người thật” có tương tác, thậm chí còn đăng cả video tập gym. Điều này tạo ra một cảm giác gần gũi, một sự “kết nối” mà các hãng thông tấn lớn khó lòng tái tạo.
Tại sao New York Times lại “thất sủng” trong mắt người trẻ?
Vấn đề không chỉ nằm ở việc TikTok hấp dẫn, mà còn ở những rào cản mà báo chí truyền thống tự dựng lên. Rào cản lớn nhất chính là paywall (tường phí). Tại sao một sinh viên phải trả tiền để đọc tin tức khi họ có thể nhận được phiên bản miễn phí, dù đã qua “chế biến”, trên mạng xã hội?
Thêm vào đó là nhận thức về sự thiên vị. Nhiều người trẻ cảm thấy các tờ báo lớn có xu hướng chính trị rõ ràng, khiến họ mất niềm tin. Ngược lại, những influencer như News Daddy (dù thực tế cũng có thể có thiên kiến riêng) lại tạo ra ảo ảnh về sự khách quan bằng cách trình bày tin tức một cách trực diện, ít bình luận sâu sắc. Sự tiện lợi của thuật toán cũng là một yếu tố quyết định. Thay vì chủ động tìm kiếm, tin tức tự tìm đến người dùng qua trang “For You”, được cá nhân hóa đến mức gây nghiện.
Nghịch lý của thế hệ Z: Nhận biết rủi ro nhưng vẫn chấp nhận cuộc chơi
Đây chính là điểm sắc sảo và đáng lo ngại nhất. Hầu hết sinh viên được phỏng vấn đều nhận thức rõ về những nguy hiểm của việc lấy tin từ mạng xã hội: thuật toán có thể tạo ra “bong bóng lọc” (echo chamber), tin giả (fake news) và thông tin sai lệch lan truyền với tốc độ chóng mặt, và rất khó để kiểm chứng nguồn gốc.
Họ biết điều đó, nhưng họ vẫn tiếp tục. Hành vi “kiểm chứng” của họ cũng rất đặc trưng cho thời đại số: xem một video trên TikTok, nếu thấy nghi ngờ, họ sẽ đọc bình luận hàng đầu để xem có ai “bóc phốt” không. Nếu vẫn chưa chắc chắn, họ sẽ chuyển sang Google. Nhưng ngay cả khi Google, họ cũng có xu hướng chỉ đọc các đoạn trích nổi bật hoặc câu trả lời do AI tạo ra, thay vì nhấp vào đọc toàn bộ bài báo gốc. Đây là một cuộc đánh đổi có ý thức: họ đổi sự chính xác và chiều sâu để lấy tốc độ và sự tiện lợi. Họ biết mình có thể bị lừa bởi deepfake hay AI, nhưng sự hấp dẫn của việc “doomscrolling” vẫn mạnh mẽ hơn.
Tương lai nào cho báo chí trong kỷ nguyên TikTok?
Sự thống trị của những News Daddy hay thậm chí là những tài khoản tin tức dùng hình ảnh “cá biết nói” từ phim hoạt hình SpongeBob không phải là dấu chấm hết cho báo chí. Nhưng nó là một hồi chuông cảnh tỉnh không thể chói tai hơn. Nó cho thấy nhu cầu của độc giả đã thay đổi hoàn toàn. Họ không chỉ cần thông tin, họ cần thông tin được trình bày một cách nhanh chóng, hấp dẫn và tạo cảm giác cá nhân.
Các tổ chức báo chí truyền thống đang đứng trước một ngã ba đường: hoặc là cố gắng thích nghi, tìm ra cách “đóng gói” nội dung chất lượng cao của mình cho phù hợp với các nền tảng mới mà không làm mất đi giá trị cốt lõi; hoặc là chấp nhận bị bỏ lại phía sau, trở thành nguồn tin thô cho các “bố già tin tức” thế hệ mới. Cuộc chiến giành giật sự chú ý và niềm tin của công chúng chưa bao giờ khốc liệt hơn, và chiến trường chính lúc này, dù muốn hay không, lại nằm gọn trong lòng bàn tay, trên một ứng dụng video 60 giây.